حاج ملا هادي السبزواري
27
شرح مثنوى
منكر مىشود و نمىپسندد آن را . ( ( 372 ) ) فهو لا يرضى به حال ابداً * لا بضيق لا بعيش رغداً ن 401 17 - ك 143 23 فهو لا يرضى : پس او راضى نمىشود به هيچ حال ، هميشه . لا بضيق : جار و مجرور ، و تبيين است از براى كلمهء « بحالٍ » و تفصيل آن است . رَغد : وسعت . ( ( 373 ) ) قتل الانسان ما اكفره * كلَّما نال هدى انكره ن 401 18 - ك 143 24 قتل الانسان : نفرين انسان كفور است . ما اكفره : افعل التعجب است از كفران . كلما نال : هر زمان كه مىرسد راه يافتن به خيرى را ، انكار مىكند آن را . ( ( 374 ) ) نفس زين سان است ز ان شد كشتنى * اقتلوا انفسكم گفت آن سنى ن 401 19 - ك 143 24 اقتلوا : اشارت است به كريمهء * ( فَتُوبُوا إِلى بارِئِكُمْ فَاقْتُلُوا أَنْفُسَكُمْ 2 : 54 ( 1 ) . پس توبه كنيد و بكشيد نفس را . ( ( 375 ) ) خار سه سوى است هر سو كش نهى * در خلد وز زخم او تو كى جهى ن 401 20 - ك 143 25 خار سه سو : خار سه پهلوى . ( ( 377 ) ) چون ز حد بردند اصحاب سبا * كه به پيش ما و با به از صبا ن 402 1 - ك 143 26 و با به از صبا : نسيم صبا . اين به از نسخهء « جفا به از وفا » . ( ( 381 ) ) گفت إذا جاء القضاء ضاق الفضا * تعجب الابصار إذا جاء القضاء ن 402 5 - ك 143 28 ضاق الفضا : مصراع اوّل فارسى كه گذشت ، ترجمهء اين بود . و مصراع اوّل فارسى كه بعد ازين بيت است ترجمهء مصراع دوم عربى است . و در بيت رد العجز على الصدر است . و قضا را با ضاق جناس مقلوب است و با فضا جناس لاحق .
--> ( 1 ) قرآن كريم سورهء بقره آيهء 54 . .